Ngày đầu đến một ngôi trường mới, điều bạn mong muốn có lẽ chỉ là được hòa nhập và có vài người bạn. Nhưng nếu giọng nói, quê quán hay cách bạn sống trở thành lý do để người khác chế giễu, bạn rất dễ cảm thấy mình lạc lõng. Vậy khi bị trêu chọc vì mình là người địa phương, bạn nên đối diện thế nào? Dù bạn có xuất phát điểm thế nào cũng không chứng minh giá trị của bạn, vậy nên hãy đừng nghi ngờ bản thân khi ai đó chế giễu bạn nhé!

Bị chế giễu vì quê quán khi đến nơi mới học: Bạn nên làm gì?

Có những ngày bạn bước vào một lớp học mới với rất nhiều hy vọng. Bạn chưa quen ai, chưa biết ai sẽ trở thành bạn của mình và cũng chưa biết mình sẽ được đón nhận như thế nào.

Rồi một người hỏi:

“Bạn quê ở đâu?”

Bạn trả lời thật bình thường.

Nhưng sau đó là tiếng cười.

Có người bắt chước giọng nói của bạn. Có người đem quê quán ra làm trò đùa. Có người gọi bạn bằng một biệt danh mà bạn không hề thích. Ban đầu, bạn cố cười theo vì không muốn bị cho là nhạy cảm.

Nhưng vài ngày sau, bạn bắt đầu ngại phát biểu.

Bạn sợ nói ra vì sợ người khác bắt chước giọng mình. Bạn không muốn kể về quê hương vì sợ lại trở thành chủ đề để cả nhóm cười. Thậm chí có lúc bạn bắt đầu tự hỏi:

“Có phải mình khác họ quá không?”

Nếu bạn từng trải qua điều này, điều đầu tiên cần nhớ là: quê quán của bạn không phải là điều đáng xấu hổ.

Khi bạn đến một nơi mới, cảm giác lạc lõng là điều có thể xảy ra

Chuyển đến một trường học, thành phố hoặc môi trường mới vốn đã là một sự thay đổi lớn.

Bạn phải làm quen với cách giao tiếp mới, nhóm bạn mới, giáo viên mới và những quy tắc xã hội mà trước đó bạn chưa quen. Khi chưa có cảm giác thuộc về, một vài lời trêu chọc cũng có thể khiến bạn cảm thấy mình đang đứng bên ngoài tập thể.

Nghiên cứu của UNESCO về giáo dục hòa nhập cũng ghi nhận rằng học sinh mới có thể gặp căng thẳng khi chuyển môi trường, đặc biệt khi thiếu sự hòa nhập và cảm giác thuộc về.

Vì vậy, nếu bạn thấy buồn, ngại giao tiếp hoặc mất tự tin trong những ngày đầu, điều đó không có nghĩa là bạn yếu đuối.

Bạn đang cố gắng thích nghi với một môi trường mới.

Khi nào một câu nói đùa đã trở thành bắt nạt?

Không phải mọi câu nói đùa đều là bắt nạt.

Một người bạn có thể vô tình trêu bạn về giọng nói hoặc quê quán. Nếu bạn nói rằng mình không thích và họ dừng lại, xin lỗi, thay đổi cách cư xử thì đó có thể là một tình huống giao tiếp cần được điều chỉnh.

Nhưng nếu việc chế giễu:

• liên tục lặp lại;
• cố tình làm bạn xấu hổ trước nhiều người;
• biến quê quán hoặc giọng nói của bạn thành biệt danh;
• khiến những người khác cùng cười hoặc xa lánh bạn;
• tiếp tục dù bạn đã nói rằng mình không thích;
• lan sang nhóm chat hoặc mạng xã hội;

thì vấn đề không còn đơn giản là “đùa một chút cho vui”.

Đó có thể là hành vi bắt nạt, kỳ thị hoặc loại trừ xã hội.

UNESCO xem bạo lực và bắt nạt trong môi trường học tập là vấn đề ảnh hưởng đến quyền được học tập, sức khỏe và sự an toàn của người học; các môi trường thiếu an toàn và hòa nhập cũng có thể ảnh hưởng đến việc học và sức khỏe tinh thần.

Vì sao bạn càng im lặng lại càng thấy mình nhỏ bé?

Khi bị chế giễu nhiều lần, bạn có thể bắt đầu thay đổi cách nhìn về chính mình.

Ban đầu bạn nghĩ:

“Họ đang nói về quê mình.”

Sau một thời gian, suy nghĩ có thể chuyển thành:

“Có lẽ quê mình thật sự quê mùa.”

Rồi:

“Có lẽ mình không bằng họ.”

Và nguy hiểm nhất là:

“Có lẽ mình phải thay đổi bản thân thì họ mới chấp nhận mình.”

Đây là lúc lời nói của người khác bắt đầu đi vào bên trong bạn.

Bạn không còn chỉ chịu đựng một câu nói khó nghe. Bạn bắt đầu dùng lời nói đó để đánh giá chính mình.

Nhưng hãy dừng lại một chút.

Người khác cười về xuất thân của bạn không chứng minh rằng xuất thân của bạn thấp kém.

Một giọng nói khác biệt không khiến bạn kém thông minh.

Một quê hương khác không khiến bạn kém giá trị.

Việc bạn đến từ một nơi khác chỉ nói rằng bạn có một câu chuyện khác với họ.

Đừng cố trở thành một người khác chỉ để được chấp nhận

Khi bước vào môi trường mới, mong muốn hòa nhập là hoàn toàn tự nhiên.

Bạn có thể học cách giao tiếp phù hợp hơn. Bạn có thể quan sát cách mọi người nói chuyện. Bạn có thể học thêm những điều mới.

Nhưng hòa nhập không có nghĩa là phải xóa bỏ nguồn gốc của mình.

Bạn không cần phải giấu quê quán.

Bạn không cần cố thay đổi giọng nói chỉ vì sợ người khác cười.

Bạn cũng không cần phải ghét nơi mình sinh ra để được xem là “hợp nhóm”.

Một môi trường lành mạnh không yêu cầu bạn phải đánh đổi bản sắc để đổi lấy sự chấp nhận.

UNESCO nhấn mạnh rằng môi trường giáo dục an toàn và hòa nhập cần giảm bạo lực, bắt nạt, kỳ thị và phân biệt đối xử, đồng thời giúp người học cảm thấy được hỗ trợ và thuộc về cộng đồng học tập.

Bạn nên làm gì khi bị chế giễu vì quê quán?

1. Đừng vội nghĩ rằng lỗi nằm ở bạn

Câu hỏi đầu tiên không phải là:

“Mình phải thay đổi thế nào để họ không cười nữa?”

Hãy thử đổi thành:

“Hành vi của họ có tôn trọng mình không?”

Đây là một thay đổi rất nhỏ nhưng quan trọng.

Bạn có quyền được tôn trọng ngay cả khi bạn khác họ.

2. Nói rõ ranh giới của mình

Nếu tình huống vẫn còn ở mức có thể trao đổi, hãy nói ngắn gọn và bình tĩnh:

“Mình không thích bị gọi như vậy. Bạn đừng lấy quê quán của mình ra trêu nữa.”

Hoặc:

“Mình biết bạn có thể nghĩ đó là chuyện vui, nhưng mình không thấy vui. Mong bạn dừng lại.”

Bạn không cần phải hét lên.

Bạn cũng không cần phải xúc phạm lại họ.

Một ranh giới rõ ràng đôi khi có sức mạnh hơn một cuộc tranh cãi dài.

3. Đừng cố chịu đựng một mình nếu việc đó kéo dài

Nếu bạn đã nói rõ nhưng hành vi vẫn tiếp diễn, hãy tìm một người lớn đáng tin cậy.

Có thể là:

• giáo viên chủ nhiệm;
• giáo viên bộ môn mà bạn tin tưởng;
• cố vấn hoặc nhân viên hỗ trợ học sinh;
• cha mẹ hoặc người chăm sóc;
• một người bạn trưởng thành và đáng tin.

Hãy kể sự việc cụ thể thay vì chỉ nói “em bị ghét”.

Ví dụ:

“Bạn A nhiều lần gọi em bằng biệt danh liên quan đến quê quán trước lớp. Em đã nói không thích nhưng bạn vẫn tiếp tục. Gần đây các bạn khác cũng bắt đầu làm theo.”

Cách trình bày cụ thể giúp người lớn hiểu vấn đề và có cơ sở để hỗ trợ bạn.

4. Nếu xảy ra trên mạng xã hội, hãy lưu lại bằng chứng

Nếu những lời chế giễu xuất hiện trong nhóm chat, bài đăng hoặc bình luận, hãy lưu lại ảnh chụp màn hình, thời gian và những người liên quan.

Không cần đáp trả bằng những lời xúc phạm tương tự.

Nếu hành vi nghiêm trọng hoặc kéo dài, hãy báo cho người lớn và nhà trường theo quy định của nơi bạn học.

Bắt nạt trực tuyến cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và việc học, vì vậy không nên xem những hành vi này là “chỉ đùa trên mạng”.

Hãy tìm những người khiến bạn được là chính mình

Bạn không cần phải được cả lớp yêu quý.

Đôi khi chỉ cần một người bạn thật sự tử tế cũng có thể khiến một môi trường mới trở nên bớt xa lạ.

Hãy thử bắt đầu từ những người có cách cư xử khiến bạn cảm thấy an toàn.

Một người bạn tốt không nhất thiết phải giống bạn về quê quán, sở thích hay tính cách. Điều quan trọng hơn là họ không khiến bạn phải xấu hổ về chính mình.

Khi bạn dần xây dựng được những mối quan hệ tích cực, cảm giác “mình là người ngoài” cũng có thể giảm đi.

Cảm giác thuộc về trong trường học có liên quan đến trải nghiệm xã hội và việc học của học sinh; các môi trường hỗ trợ và có cảm giác thuộc về có thể giúp người học tham gia và học tập tốt hơn.

Nếu hôm nay bạn vẫn bị cười vì quê quán, hãy nhớ điều này

Bạn không chọn nơi mình sinh ra.

Nhưng bạn có thể lựa chọn cách mình bước tiếp.

Có thể hôm nay bạn vẫn còn ngại ngùng. Có thể bạn vẫn chưa tìm được nhóm bạn phù hợp. Có thể mỗi lần nghe ai đó bắt chước giọng nói của mình, bạn vẫn thấy nhói lòng.

Không sao cả.

Bạn không cần phải trở nên mạnh mẽ ngay lập tức.

Hãy cho mình thời gian để thích nghi.

Hãy tìm những người tôn trọng bạn.

Hãy lên tiếng khi ranh giới của mình bị vượt qua.

Và đừng để một vài tiếng cười của người khác khiến bạn tin rằng quê hương, giọng nói hay xuất thân của mình là điều đáng xấu hổ.

Bạn đến một nơi mới để học tập, không phải để chứng minh rằng mình có quyền được tồn tại ở đó.

Bạn xứng đáng được bước vào lớp học mà không phải cúi đầu vì mình đến từ đâu.

Câu hỏi thường gặp

Bị bạn bè chế giễu vì quê quán có phải là bắt nạt không?

Nếu việc trêu chọc diễn ra lặp đi lặp lại, cố tình làm bạn xấu hổ, cô lập hoặc vẫn tiếp tục sau khi bạn đã yêu cầu dừng lại, đó có thể là một dạng bắt nạt hoặc quấy rối cần được người lớn hỗ trợ.

Tôi có nên cãi lại khi bị chế giễu quê quán không?

Bạn có quyền bảo vệ mình, nhưng không nhất thiết phải xúc phạm lại. Hãy nói rõ ranh giới, rời khỏi tình huống nếu cần và tìm người có trách nhiệm hỗ trợ khi hành vi tiếp diễn.

Làm sao để hòa nhập với trường mới?

Hãy bắt đầu từ những mối quan hệ nhỏ và an toàn: chào hỏi, tham gia hoạt động chung, tìm người có cùng sở thích và cho bản thân thời gian thích nghi. Bạn không cần phải được tất cả mọi người yêu thích.

Tôi rất xấu hổ vì giọng nói của mình, phải làm sao?

Giọng nói phản ánh một phần nơi bạn lớn lên và trải nghiệm của bạn. Bạn có thể học cách giao tiếp rõ ràng hơn nếu muốn, nhưng không cần xem giọng nói quê hương là một khuyết điểm.

Khi nào tôi nên nói với giáo viên hoặc cha mẹ?

Nếu việc chế giễu kéo dài, khiến bạn sợ đến trường, mất ngủ, mất tập trung, bị cô lập, bị đe dọa hoặc chuyển sang bắt nạt trực tuyến, hãy nói với người lớn đáng tin cậy càng sớm càng tốt.

Đến một nơi mới, bạn có thể chưa quen với mọi người. Bạn có thể có giọng nói khác, quê quán khác, cách sống khác.

Nhưng khác biệt không đồng nghĩa với kém giá trị.

Một môi trường học tập tốt không phải là nơi tất cả mọi người đều giống nhau. Đó là nơi mỗi người có thể khác nhau mà vẫn được tôn trọng.

Nếu bạn đang bị chế giễu chỉ vì mình đến từ một địa phương khác, đừng vội sửa chữa bản thân để vừa lòng người khác.

Hãy tìm những người biết tôn trọng sự khác biệt của bạn. Và hãy nhớ rằng: nơi bạn sinh ra là một phần câu chuyện của bạn, không phải thước đo giá trị của bạn.