Bạn vừa bước vào lớp 10, học tốt, không gây chuyện với ai nhưng lại bị một nhóm bạn cùng lớp cố tình xa lánh, nói xấu, loại khỏi hoạt động chung hoặc khiến bạn cảm thấy mình không được chào đón. Mỗi ngày đến trường trở thành một ngày đầy áp lực. Nếu bạn đang ở trong hoàn cảnh ấy, điều đầu tiên cần nhớ là: bạn không có lỗi, và bạn không cần sống cả năm cấp 3 trong sợ hãi. Bạn không dám nói với ai? không dám thừa nhận vì sợ bị trả thù hoặc sẽ bị dán cho cái nhãn "Mách lẻo"? 

Bước vào lớp 10 là một sự thay đổi rất lớn.  Bạn rời khỏi môi trường trung học cơ sở, gặp những người bạn mới, giáo viên mới, cách học mới và một tập thể hoàn toàn khác. Có người nhanh chóng hòa nhập, nhưng cũng có người cần nhiều thời gian hơn để tìm được những mối quan hệ phù hợp.

Nếu bạn học tốt, sống nghiêm túc, ít nói hoặc không thích tham gia vào những chuyện của nhóm, đôi khi bạn có thể trở thành người “khác biệt” trong mắt một số bạn học. Nhưng khác biệt không có nghĩa là có lỗi.

Bạn không làm gì sai không có nghĩa tất cả mọi người sẽ thích bạn. Và việc một nhóm người không thích bạn cũng không có nghĩa bạn cần thay đổi toàn bộ con người mình để được họ chấp nhận.

Điều quan trọng cần phân biệt là không hợp nhau và cố tình cô lập, bắt nạt không giống nhau.

Nếu một vài bạn không thân với bạn, đó có thể chỉ là sự khác biệt về tính cách hoặc sở thích. Nhưng nếu một nhóm cố tình loại bạn khỏi các hoạt động, lan truyền tin đồn, chế giễu, xúc phạm, đe dọa, cô lập bạn trên mạng xã hội hoặc liên tục khiến bạn cảm thấy sợ hãi khi đến trường, đó là vấn đề cần được người lớn biết đến và can thiệp phù hợp.

UNICEF nhấn mạnh rằng trẻ em có quyền được học tập trong môi trường an toàn và không phải chịu bạo lực từ bạn bè.

Nếu bạn không làm gì sai, đừng biến lỗi của người khác thành lỗi của mình

Khi bị cô lập, phản ứng đầu tiên của nhiều học sinh là tự hỏi:

“Mình đã làm gì sai?”

“Tại sao mọi người không thích mình?”

“Có phải mình học giỏi nên các bạn ghét không?”

“Có phải mình ít nói quá không?”

“Có phải mình cần thay đổi không?”

Việc tự nhìn lại bản thân là tốt, nhưng đừng biến nó thành việc tự kết tội mình.

Bạn có thể kiểm tra lại hành vi của mình một cách bình tĩnh. Nếu nhận ra mình từng làm điều gì đó khiến người khác tổn thương, hãy sửa chữa. Nhưng nếu bạn không làm gì sai và người khác vẫn cố tình bắt nạt hoặc cô lập bạn, đó không phải là trách nhiệm của bạn phải gánh một mình.

Bạn không cần xin lỗi chỉ để được một nhóm người cho phép mình tồn tại trong lớp.

Bạn không cần hạ thấp bản thân để đổi lấy một chỗ ngồi trong nhóm.

Bạn không cần giả vờ kém đi để người khác cảm thấy dễ chịu.

Và đặc biệt, bạn không cần từ bỏ việc học, ước mơ hay tương lai của mình chỉ vì một nhóm bạn đang đối xử không tốt với bạn.

Đừng sợ hãi, nhưng cũng đừng đặt mình vào nguy hiểm

“Không sợ hãi” không có nghĩa là phải tỏ ra mạnh mẽ, thách thức người bắt nạt hoặc đánh trả.

Không sợ hãi có nghĩa là không để hành vi sai của người khác quyết định giá trị của mình.

Nếu bạn cảm thấy sợ, lo lắng hoặc buồn, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra. Bạn không cần ép mình phải trở thành một người không biết sợ.

Điều bạn cần học là:

“Mình có thể sợ, nhưng mình vẫn biết mình phải làm gì để bảo vệ bản thân.”

Nếu một nhóm người cố tình gây sự, đe dọa hoặc có nguy cơ bạo lực thể chất, đừng đứng lại để chứng minh mình gan dạ. Hãy rời khỏi tình huống, tìm nơi an toàn và báo ngay cho người lớn đáng tin cậy.

UNICEF cũng khuyến nghị không khuyến khích trẻ phản ứng bằng bạo lực hoặc hung hăng vì điều đó có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn; thay vào đó, hãy tìm sự hỗ trợ từ giáo viên, gia đình hoặc người có trách nhiệm.

Dũng cảm không phải là đứng một mình trước nguy hiểm. Dũng cảm là biết tìm sự giúp đỡ đúng lúc.

10 câu xác định bạn cần nhớ khi bị cô lập ở trường

Khi mỗi ngày đến trường đều khiến bạn thấy mình nhỏ bé, hãy tự nhắc mình những điều sau:

1. Mình không có lỗi chỉ vì người khác chọn cách đối xử không tốt với mình.

2. Mình không cần được tất cả mọi người yêu quý để chứng minh rằng mình có giá trị.

3. Một nhóm bạn không quyết định tương lai của mình.

4. Mình có quyền được học tập trong một môi trường an toàn và được tôn trọng.

5. Mình không cần trả thù để chứng minh mình mạnh mẽ.

6. Mình có quyền nói “không” với những hành vi khiến mình bị tổn thương.

7. Mình có quyền tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn mà mình tin tưởng.

8. Mình có thể buồn, có thể sợ, nhưng mình sẽ không để nỗi sợ quyết định cuộc đời mình.

9. Việc người khác không nhìn thấy giá trị của mình không có nghĩa là mình không có giá trị.

10. Mình sẽ tiếp tục học tập, trưởng thành và xây dựng tương lai của chính mình.

Hãy lưu lại mười câu này. Đọc chúng vào những ngày bạn cảm thấy mình đang bị cả lớp bỏ lại phía sau.

Đừng cố giành lại cả lớp, hãy tìm một người an toàn

Một sai lầm dễ gặp là cố gắng làm mọi cách để được cả lớp chấp nhận.

Bạn cố nói chuyện với tất cả mọi người.

Cố làm họ vui.

Cố thay đổi cách ăn mặc.

Cố nói những điều mình không muốn nói.

Cố tham gia những nhóm mà mình không thực sự phù hợp.

Nhưng bạn không cần phải giành lại tình cảm của cả lớp.

Hãy bắt đầu bằng một người an toàn.

Có thể là một người bạn khác lớp. Một người bạn trong câu lạc bộ. Một anh chị khóa trên đáng tin cậy. Một giáo viên mà bạn cảm thấy có thể nói chuyện. Một người thân trong gia đình.

Sự kết nối tích cực với bạn bè và người lớn có vai trò quan trọng đối với cảm giác thuộc về trường học. CDC cho biết học sinh cảm thấy được quan tâm, hỗ trợ và thuộc về trường có xu hướng có kết quả học tập và sức khỏe tốt hơn.

Bạn không cần có hai mươi người bạn.

Đôi khi một người thực sự đứng về phía bạn còn quý giá hơn cả một nhóm đông người nhưng khiến bạn phải liên tục chứng minh giá trị của mình.

Hãy tìm một người lớn mà bạn tin tưởng tuyệt đối

Đây là bước rất quan trọng.

Nếu bạn đang bị cô lập kéo dài, đừng cố chịu đựng một mình.

Hãy chọn một người lớn mà bạn cảm thấy an toàn nhất để kể chuyện.

Có thể là bố mẹ.

Có thể là ông bà.

Có thể là giáo viên chủ nhiệm.

Có thể là một giáo viên bộ môn.

Có thể là cán bộ tư vấn học đường hoặc một người lớn khác mà bạn tin tưởng.

Bạn không cần kể mọi chuyện một cách hoàn hảo.

Bạn có thể bắt đầu bằng:

“Con đang gặp một chuyện ở trường và con cần người lớn giúp con xử lý an toàn.”

Sau đó hãy kể những điều cụ thể: chuyện xảy ra khi nào, ai liên quan, hành vi gì đã xảy ra, diễn ra bao nhiêu lần và nó ảnh hưởng đến bạn như thế nào.

UNICEF khuyến nghị người lớn lắng nghe trẻ bình tĩnh, khẳng định rằng việc bị bắt nạt không phải lỗi của trẻ và phối hợp với nhà trường để tìm giải pháp.

Bạn không cần chứng minh rằng mình “đủ đau” mới xứng đáng được giúp đỡ.

Chỉ cần bạn cảm thấy mình không an toàn hoặc đang bị tổn thương, đó đã là lý do đủ để tìm kiếm sự hỗ trợ.

Nếu sợ người khác biết mình đã kể với người lớn thì sao?

Nhiều học sinh không dám nói vì sợ bị gọi là “mách lẻo”.

Nhưng hãy phân biệt rất rõ:

Mách lẻo là cố tình tố cáo một người chỉ để họ gặp rắc rối.

Tìm sự giúp đỡ là nói với người có trách nhiệm vì bạn đang cần được bảo vệ.

Hai chuyện đó không giống nhau.

Nếu một học sinh đang bị cô lập, đe dọa hoặc bắt nạt và tìm đến giáo viên, cha mẹ để được bảo vệ, đó không phải là yếu đuối.

Đó là kỹ năng tự bảo vệ.

Bạn đang nói:

“Mình cần người lớn giúp mình xử lý một vấn đề mà mình không nên phải giải quyết một mình.”

Đó là một hành động trưởng thành.

Hãy ghi lại những gì đang xảy ra

Nếu tình trạng cô lập hoặc bắt nạt kéo dài, hãy ghi lại các sự việc một cách bình tĩnh.

Bạn có thể ghi:

Ngày nào?

Ở đâu?

Ai làm?

Họ đã nói hoặc làm gì?

Có ai chứng kiến?

Có tin nhắn, hình ảnh hoặc bài đăng liên quan không?

Điều này đặc biệt hữu ích nếu hành vi bắt nạt xảy ra nhiều lần hoặc có cả trên mạng xã hội. UNICEF cũng khuyến nghị lưu lại những bằng chứng như tin nhắn và ảnh chụp màn hình trong trường hợp bắt nạt trực tuyến để có thể trình bày với người có trách nhiệm.

Đừng dùng bằng chứng để trả đũa.

Hãy dùng nó để nói rõ sự việc và tìm sự bảo vệ.

Nếu bị cô lập trên mạng xã hội, đừng cố đọc tất cả những gì họ nói

Bắt nạt trực tuyến có một đặc điểm rất đau: bạn có thể mang nó về nhà.

Ở trường bị nói xấu.

Về nhà mở điện thoại vẫn thấy.

Tối trước khi ngủ vẫn đọc.

Sáng thức dậy lại kiểm tra.

Càng đọc, bạn càng đau.

Nếu một tài khoản hoặc nhóm chat liên tục dùng mạng xã hội để xúc phạm, đe dọa hoặc làm nhục bạn, hãy lưu bằng chứng cần thiết, sử dụng chức năng chặn và báo cáo phù hợp, đồng thời nói với người lớn mà bạn tin tưởng. UNICEF cũng khuyến nghị tìm một người đáng tin cậy để chia sẻ và báo cáo hành vi bắt nạt trực tuyến.

Bạn không có nghĩa vụ phải đọc từng lời người khác viết về mình.

Không phải mọi lời nói về bạn đều đáng để bạn dành thời gian nghe.

Đừng biến việc học giỏi thành lý do để tự cô lập mình

Nếu bạn học giỏi, hãy tiếp tục học giỏi.

Nhưng đừng học giỏi chỉ để chứng minh:

“Các bạn thấy chưa, mình hơn các bạn.”

Đó vẫn là cách để người khác điều khiển cảm xúc của bạn.

Hãy học vì tương lai của chính mình.

Điểm số có thể giúp bạn có thêm cơ hội.

Kiến thức giúp bạn xây dựng năng lực.

Kỹ năng giúp bạn bước vào những môi trường mới.

Những gì bạn đang học hôm nay có thể trở thành nền tảng cho cuộc sống mà bạn chưa nhìn thấy.

Vì vậy, hãy biến việc học thành một nơi để bạn tiến về phía trước, chứ không phải một vũ khí để trả đũa bạn bè.

Bạn không cần chứng minh mình giỏi hơn họ. Bạn chỉ cần trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Hãy để tương lai lớn hơn chuyện xảy ra trong lớp 10

Có một điều học sinh lớp 10 rất dễ quên:

Lớp học hiện tại không phải toàn bộ thế giới.

Những người bạn đang gặp hôm nay không phải tất cả những người bạn sẽ gặp trong cuộc đời.

Ngôi trường hiện tại không phải môi trường duy nhất bạn từng có.

Ba năm cấp 3 cũng không phải toàn bộ cuộc đời.

Sau này bạn có thể học đại học.

Có thể đi làm.

Có thể chuyển đến một thành phố khác.

Có thể gặp những người bạn hoàn toàn khác.

Có thể tìm được những cộng đồng nơi sự nghiêm túc, chăm chỉ, tử tế và khả năng học tập của bạn được trân trọng.

Vì vậy, đừng để một nhóm người ở tuổi 15–16 khiến bạn tin rằng mình sẽ mãi mãi không được ai yêu quý.

Bạn chưa biết tương lai của mình sẽ rộng đến đâu.

Đừng sống mãi trong vai “nạn nhân”

Có một sự khác biệt rất quan trọng:

Bạn có thể là người đang bị bắt nạt, nhưng bạn không cần biến “người bị bắt nạt” thành danh tính của mình.

Hai câu này hoàn toàn khác nhau.

“Mình đang bị cô lập.”

và

“Mình là người không ai thích.”

Câu thứ hai nguy hiểm hơn rất nhiều.

Bởi khi bạn bắt đầu tin rằng mình chính là vấn đề, bạn có thể mang cảm giác ấy sang những mối quan hệ khác.

Hãy gọi đúng sự việc:

“Một số người đang đối xử không đúng với mình.”

Không phải:

“Mình là một người không đáng được yêu quý.”

Bạn đang trải qua một vấn đề.

Bạn không phải là vấn đề.

Bạn đang bị tổn thương.

Bạn không phải là tổn thương.

Bạn đang cô đơn.

Bạn không phải là một người cô độc mãi mãi.

Bạn đang sợ.

Bạn không phải là một người yếu đuối.

Cách bạn gọi tên chính mình sẽ ảnh hưởng đến cách bạn nhìn thấy tương lai của mình.

Không sợ hãi không có nghĩa là không bao giờ lo lắng

Nếu bạn đang bị cô lập, có thể bạn sẽ lo lắng trước khi đến lớp.

Có thể tối chủ nhật bạn đã thấy căng thẳng vì nghĩ đến sáng thứ hai.

Có thể bạn bước vào lớp và nhìn quanh xem hôm nay ai sẽ nói gì về mình.

Đừng trách bản thân vì những cảm xúc đó.

Bạn không cần tự nói:

“Mình không được sợ.”

Hãy thay bằng:

“Mình đang lo lắng, nhưng mình biết mình có thể tìm người giúp đỡ.”

“Mình đang buồn, nhưng chuyện này không quyết định giá trị của mình.”

“Mình đang sợ, nhưng mình sẽ không đối đầu nguy hiểm một mình.”

“Mình chưa biết giải quyết thế nào, nhưng mình có thể tìm người biết cách giúp mình.”

Đó mới là sự vững vàng thật sự.

Ngày mai, bạn có thể bắt đầu từ 5 việc

Nếu bài viết này đúng với hoàn cảnh của bạn, đừng cố giải quyết tất cả trong một ngày.

Ngày mai, hãy làm năm việc đơn giản:

Một: Ghi lại những hành vi khiến bạn cảm thấy mình đang bị cô lập hoặc bắt nạt.

Hai: Chọn một người lớn mà bạn tin tưởng nhất.

Ba: Nói với người đó rằng bạn đang cần được hỗ trợ.

Bốn: Nếu có bằng chứng trên mạng, lưu lại và không dùng nó để trả đũa.

Năm: Tiếp tục việc học, chăm sóc sức khỏe và xây dựng những mối quan hệ an toàn bên ngoài nhóm đang làm tổn thương bạn.

Nếu một người lớn đầu tiên chưa hiểu hết câu chuyện, hãy tìm một người lớn khác.

Đừng bỏ cuộc chỉ vì lần đầu tiên bạn lên tiếng chưa được lắng nghe đúng cách.

Nếu bạn là cha mẹ, hãy nhớ rằng con cần bạn đứng cạnh chứ không phải đứng trên con

Khi một học sinh lớp 10 nói:

“Con bị các bạn cô lập.”

Phản ứng đầu tiên của cha mẹ rất quan trọng.

Đừng vội hỏi:

“Con có làm gì người ta không?”

“Con phải tự mạnh mẽ lên chứ.”

“Ngày xưa bố mẹ đi học còn khổ hơn.”

“Không có bạn thì học thôi.”

Có thể cha mẹ muốn con mạnh mẽ hơn, nhưng những câu nói ấy đôi khi khiến con cảm thấy mình phải chịu đựng một mình.

Hãy bắt đầu bằng:

“Mẹ tin con.”

“Cảm ơn con vì đã nói với mẹ.”

“Chuyện này không phải lỗi của con.”

“Mẹ sẽ cùng con tìm cách an toàn nhất.”

Một môi trường có người lớn hỗ trợ và quan tâm giúp tăng cảm giác kết nối của học sinh với trường học; sự hỗ trợ của giáo viên và gia đình cũng là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng môi trường học tập an toàn.

Nếu bạn là giáo viên, đừng bỏ qua học sinh thường xuyên bị đứng ngoài tập thể

Một học sinh không gây rối không có nghĩa là em ấy đang ổn.

Có những học sinh rất ngoan.

Học tốt.

Không nói chuyện.

Không phàn nàn.

Nhưng mỗi giờ ra chơi lại ngồi một mình.

Không ai chọn em vào nhóm.

Không ai ngồi cạnh em.

Em luôn là người cuối cùng được ghép nhóm.

Những dấu hiệu xã hội như vậy đáng để giáo viên quan sát và tìm hiểu thay vì mặc định rằng “em ấy thích ở một mình”. CDC khuyến nghị giáo viên chú ý đến động lực quan hệ trong lớp, nhận diện học sinh bị bắt nạt hoặc cô lập và chủ động tạo cơ hội kết nối tích cực.

Một lời hỏi thăm riêng tư đôi khi có thể mở ra một câu chuyện mà học sinh chưa từng dám kể.

Bạn không cần được tất cả mọi người yêu quý

Đây có lẽ là điều quan trọng nhất mà một học sinh lớp 10 cần hiểu.

Bạn không cần cả lớp thích mình.

Bạn không cần tất cả mọi người công nhận mình.

Bạn không cần phải nổi tiếng.

Bạn không cần trở thành người được mời vào mọi nhóm.

Bạn chỉ cần có những mối quan hệ đủ lành mạnh để mình được tôn trọng.

Bạn có quyền chọn bạn.

Bạn có quyền tránh xa những người khiến mình tổn thương.

Bạn có quyền tập trung vào việc học.

Bạn có quyền xây dựng những sở thích riêng.

Bạn có quyền phát triển năng lực.

Bạn có quyền mơ về một tương lai rất lớn.

Và bạn có quyền bước qua những người không biết trân trọng mình.

Lời kết: Đừng để một lớp học quyết định cả cuộc đời bạn

Nếu bạn là học sinh lớp 10 đang bị bạn bè cô lập dù bạn không làm gì sai, trước hết hãy nhớ:

Bạn không có lỗi.

Bạn không cần trả thù.

Bạn không cần chứng minh mình mạnh bằng cách đối đầu nguy hiểm.

Bạn không cần được tất cả mọi người yêu quý.

Bạn không cần sống trong sợ hãi.

Và quan trọng nhất:

Bạn không cần giải quyết chuyện này một mình.

Hãy tìm một người lớn mà bạn tin tưởng tuyệt đối và cảm thấy an toàn nhất. Hãy nói cho họ biết điều đang xảy ra. Nếu cần, hãy tìm thêm giáo viên, nhà trường hoặc chuyên gia phù hợp để cùng bạn xây dựng cách xử lý an toàn.

Sau đó, hãy quay lại với cuộc đời của mình.

Học tập.

Đọc sách.

Rèn luyện.

Phát triển năng lực.

Chăm sóc sức khỏe.

Tìm những người tử tế.

Xây dựng những mối quan hệ lành mạnh.

Và từng ngày chuẩn bị cho tương lai mà bạn muốn.

Có thể hôm nay bạn đang ngồi một mình ở cuối lớp.

Nhưng một chỗ ngồi trong lớp không thể quyết định bạn sẽ trở thành ai sau mười năm nữa.

Đừng dành cả tuổi trẻ để cố thuyết phục những người không muốn hiểu mình rằng mình có giá trị.

Hãy dùng những năm tháng ấy để xây dựng một phiên bản của bạn mà chính bạn tự hào.

Bạn không phải là người bị cô lập.

Bạn là một học sinh đang đi qua một hoàn cảnh khó khăn.

Và hoàn cảnh này không phải toàn bộ câu chuyện về bạn.

Hãy tìm sự giúp đỡ. Hãy bảo vệ mình. Hãy tiếp tục học tập. Hãy trưởng thành. Hãy tỏa sáng theo cách của riêng bạn.

Bởi tương lai của bạn vẫn còn rất dài.

---

Chuyên mục:
Tâm lý học đường & Chữa lành & Tìm Sự giúp Đỡ

Thông điệp chính:
Bạn có thể đang bị tổn thương, nhưng bạn không phải là tổn thương. Bạn có thể đang bị cô lập, nhưng bạn không phải là người không có giá trị. Hãy tìm sự giúp đỡ an toàn và tiếp tục xây dựng tương lai của mình.

Nếu bạn cần bất kỳ sự giúp đỡ nào có thể liên hệ trực tiếp 0943971983